Cẩm nang
Cẩm nang cờ tướng: khai cuộc, kỹ năng và bảng thuật ngữ
Các cẩm nang này dành cho những ai muốn chơi cờ tướng giỏi hơn: 20 cẩm nang khai cuộc, năm cẩm nang kỹ năng và một bảng thuật ngữ giải thích các từ dùng trong đó. Mỗi cẩm nang khai cuộc đi một biến mười hai nước trên bàn cờ, còn mỗi cẩm nang kỹ năng minh họa các ý chính trên những bàn cờ động, với mũi tên cho nước đi và đường kẻ cho hướng tấn công. Bạn nên học luật chơi trước ở trang Cách chơi cờ tướng, đọc tiếp nguyên tắc khai cuộc, rồi chọn một khai cuộc và đi theo biến của nó từng nước một.
Khai cuộc
20 cẩm nang khai cuộc trình bày những nước đi đầu tiên của Đỏ, như Pháo đầu và Phi tượng cục, cùng các thế phòng thủ của Đen, như Bình phong mã và Phản cung mã. Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, bạn hãy đọc Pháo đầu trước, rồi đến Bình phong mã, thế phòng thủ mà Đen dùng nhiều nhất để đối phó với nó.
- Trung Pháo中炮Nước đầu tiên của Đỏ đưa một quân Pháo vào cột giữa, nhắm vào quân Tốt giữa của Đen. Cẩm nang này đi qua một biến mười hai nước, các cách đáp thường gặp nhất của Đen và những sai lầm mà người mới chơi hay mắc ở cả hai bên.
- Bình Phong Mã屏风马Nếu bạn cầm quân Đen trước Pháo đầu, Bình phong mã cho bạn một thế trận vững chắc: cả hai quân Mã ra để bảo vệ quân Tốt giữa. Cẩm nang này đi theo một biến mười hai nước, chỉ ra những lỗi thường gặp và kể lại lịch sử của thế phòng thủ, từ thời Khang Hy đến các nghiên cứu hiện đại.
- Thuận Pháo顺炮Đen đáp Pháo đầu bằng một quân Pháo đầu của mình, đưa vào từ cùng một phía của bàn cờ. Cẩm nang này trình bày thế tấn công lẫn nhau vào quân Tốt giữa, biến của khóa học, một cái bẫy dành cho người mới chơi và những lỗi bạn nên tránh.
- Phi Tượng Cục飞相Nước đi đầu tiên của bên Đỏ đưa một quân Tượng vào cột giữa. Hãy đi qua biến của khóa học, xem các nước đáp quen thuộc của bên Đen, tránh những sai lầm thường gặp và tìm hiểu cách một khai cuộc từng bị một câu ngạn ngữ chế giễu trở nên phổ biến vào thập niên 80 của thế kỷ XX.
- Tiên Nhân Chỉ Lộ仙人指路Bên Đỏ mở đầu bằng nước đẩy quân Tốt đứng trước một quân Mã rồi chờ bên Đen để lộ kế hoạch. Cẩm nang đưa bạn đi qua biến của khóa học, các nước đáp thường gặp nhất của bên Đen trong kho ván cờ và những lỗi cần tránh.
- Phản Cung Mã反宫马Đen đáp Pháo đầu bằng hai quân Mã và một quân Pháo ở góc cung. Cẩm nang này đưa bạn đi qua biến được chơi nhiều nhất của thế phòng thủ trong kho ván cờ và những sai lầm cần tránh, rồi kể lại lịch sử của nó.
- Quá Cung Pháo过宫炮Nước đi đầu tiên của bên Đỏ đưa một quân Pháo băng qua cung, nên cả hai quân Pháo cùng đứng ở một cánh. Hãy đi qua biến của khóa học, xem bên Đen đáp lại thế nào trong các ván của kho ván cờ, tránh những sai lầm thường gặp và tìm hiểu chỗ đứng của khai cuộc này trong một kỳ phổ thời Thanh.
- Sĩ Giác Pháo士角炮Nước đi đầu tiên của bên Đỏ đặt một quân Pháo vào góc cung, ngay phía trước quân Sĩ của chính mình. Cẩm nang này diễn lại biến của khóa học và các nước đáp thường gặp của bên Đen, giải thích hai nhiệm vụ của quân Pháo và chỉ ra những lỗi nên tránh.
- Khởi Mã Cục起马局Trong Khởi mã cục, bên Đỏ đưa Mã ra trước, rồi sau đó một quân Pháo có thể vào cột giữa, sang cột của Sĩ hoặc ra biên. Cẩm nang này giới thiệu biến của khóa học, các nước đáp chính của bên Đen trong kho ván cờ và những lỗi cần tránh.
- Ngũ Thất Pháo五七炮Sau Pháo đầu, Đỏ đưa quân Pháo còn lại sang cột 7. Cẩm nang này trình bày hệ thống đó khi đối Bình phong mã và khi đối Phản cung mã.
- Nghịch Pháo列炮Đen đáp Pháo đầu bằng quân Pháo ở phía bên kia bàn cờ. Cẩm nang này trình bày thế tấn công lẫn nhau vào quân Tốt giữa, biến của khóa học, kế hoạch của Đen khi Pháo Đỏ ăn Tốt giữa và những lỗi bạn nên tránh.
- Lưỡng Đầu Xà两头蛇Bên Đỏ tiến cả hai quân Tốt đứng trước hai quân Mã, ở cột 3 và cột 7, để cả hai quân Mã đều có thể nhảy lên phía trước. Cẩm nang đưa bạn đi qua biến của khóa học, các nước đáp thường gặp nhất của bên Đen trong kho ván cờ và những lỗi cần tránh.
- Biên Mã Cục边马局Trong Biên mã cục, nước đi đầu tiên của bên Đỏ đưa một quân Mã ra biên bàn cờ và nhường chỗ cho quân Xe. Cẩm nang này giới thiệu biến của khóa học, các nước đáp thường gặp nhất của bên Đen trong kho ván cờ và những lỗi cần tránh.
- Tam Bộ Hổ三步虎Trong ba nước liên tiếp, bên Đỏ đưa một quân Mã ra, đưa một quân Pháo ra biên rồi đưa quân Xe ra. Cẩm nang này giới thiệu biến của khóa học, các nước đáp của bên Đen trong kho ván cờ, thứ tự nước đi dùng để đối phó với Pháo đầu và những lỗi cần tránh.
- Đơn Đề Mã单提马Nếu bạn cầm quân Đen trước Pháo đầu, Đơn đề mã dùng một quân Mã bảo vệ quân Tốt giữa, còn quân Mã kia ra biên hoặc ở lại vị trí xuất phát. Cẩm nang này đi theo một biến mười hai nước, trình bày các cách đáp của Đen trong kho ván cờ và những lỗi cần tránh.
- Cấp Tiến Trung Binh中炮急进中兵Trong hệ thống Pháo đầu này, Đỏ tiến quân Tốt giữa từ e3 lên e4 ngay từ đầu ván. Cẩm nang đi qua một biến mười hai nước, ba biến trong kho ván cờ và những sai lầm cần tránh ở cả hai bên.
- Ngũ Lục Pháo五六炮Đỏ đặt quân Pháo thứ hai bên cạnh Pháo đầu, trên cột 6. Cẩm nang này trình bày hệ thống qua một biến mười hai nước của khóa học và ba biến trong kho ván cờ, kèm những lỗi nên tránh.
- Tuần Hà Pháo中炮巡河炮Sau Pháo đầu, Đỏ cho quân Pháo còn lại tiến hai giao điểm đến b4, sát bờ sông phía Đỏ. Cẩm nang này đi qua biến của khóa học, các cách Đen đáp lại trong kho ván cờ và những sai lầm nên tránh.
- Biên Pháo边炮Nước đi đầu tiên của bên Đỏ đưa một quân Pháo ra cột biên để mở đường cho Xe và Mã. Không ván nào trong kho ván cờ mở đầu bằng khai cuộc này, nên bạn hãy đi qua biến của khóa học, xem ba biến trong kho ván cờ có nước Biên pháo ở giai đoạn sau và tránh những sai lầm thường gặp.
- Đối Binh Cục对兵局Trong Đối binh cục, bên Đen đáp lại nước Tốt của bên Đỏ bằng một nước Tốt của chính mình và cũng giữ kín kế hoạch. Cẩm nang diễn lại biến của khóa học, cho thấy các nước đáp thường gặp nhất của bên Đỏ trong kho ván cờ và chỉ ra những lỗi cần tránh.
Kỹ năng
Năm cẩm nang này giải thích các nguyên tắc khai cuộc, mười hai thế chiếu bí có tên gọi, cách ghi nước đi, giá trị của các quân, và cách thắng hoặc cầm hòa các tàn cuộc cơ bản. Đọc xong các thế chiếu bí, bạn có thể luyện từng thế với các bài tập trong mục Học chơi cờ.
- Nguyên tắc khai cuộcTìm hiểu những nước đầu tiên của ván cờ nhằm mục đích gì, từ Pháo đầu và việc ra Xe sớm cho đến một cái bẫy ăn Tốt giữa.
- Mười hai thế chiếu bí có tên riêngHọc cách nhận ra và dựng mười hai thế chiếu bí có tên riêng, mỗi thế kèm tên tiếng Trung và một bàn cờ diễn lại nước chiếu bí.
- Cách đọc ký hiệu cờ tướngCẩm nang này hướng dẫn bạn đọc một nước đi theo tọa độ của trang web, theo cách ghi bằng chữ cái và theo cách ghi bằng chữ Hán, rồi đọc cả một biên bản ván cờ.
- Giá trị các quânCẩm nang này đưa ra giá trị mà người chơi thường dùng cho các quân cờ tướng và giải thích giá trị của Mã, Pháo, Xe và Tốt thay đổi như thế nào trong một ván cờ.
- Tàn cuộc cơ bảnCẩm nang này giải thích các nguyên tắc và luật quyết định tàn cuộc cờ tướng, và nêu những kết quả đã biết của các tàn cuộc Tốt, Pháo và Xe.
Thuật ngữ
Khi đọc các cẩm nang, bạn nên mở sẵn bảng thuật ngữ để tra từ cho nhanh.
Hai mươi khai cuộc trong kho cờ
Bảng này chia 29.164 ván giữa người với người trong kho cờ theo khai cuộc, để bạn thấy mỗi khai cuộc được chơi nhiều hay ít, các ván kết thúc ra sao và kéo dài bao lâu. Mỗi ván được tính ở hàng của hệ thống bên Đỏ, ở hàng của từng biến thể của hệ thống đó có trong bảng, nên một ván Ngũ thất pháo cũng được tính cho Pháo đầu, và ở hàng của cách đáp bên Đen. Các hàng có phần trùng nhau, và hai cột tỷ lệ chỉ tính các ván có ghi năm.
| Khai cuộc | Số ván | Đỏ thắng | Hòa | Đen thắng | Độ dài trung bình | Tỷ lệ, 1990-1995 | Tỷ lệ, 2002-2008 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Trung Pháo | 17.286 | 37% | 35% | 28% | 43 nước | 66,4% | 56,9% |
| Bình Phong Mã | 10.148 | 35% | 37% | 28% | 43 nước | 41,2% | 33,9% |
| Tiên Nhân Chỉ Lộ | 6.218 | 41% | 36% | 22% | 44 nước | 16,3% | 24,1% |
| Ngũ Thất Pháo | 3.485 | 36% | 38% | 26% | 44 nước | 8,3% | 11,9% |
| Phi Tượng Cục | 2.863 | 32% | 46% | 22% | 43 nước | 11,1% | 8,1% |
| Thuận Pháo | 2.274 | 44% | 27% | 29% | 42 nước | 8,6% | 7,5% |
| Phản Cung Mã | 1.928 | 37% | 34% | 29% | 44 nước | 5,7% | 5,6% |
| Đối Binh Cục | 1.577 | 42% | 37% | 21% | 45 nước | 3,4% | 6,3% |
| Ngũ Lục Pháo | 1.399 | 34% | 38% | 29% | 44 nước | 6,2% | 3,4% |
| Khởi Mã Cục | 1.331 | 33% | 40% | 27% | 44 nước | 1,9% | 5% |
| Nghịch Pháo | 1.129 | 40% | 33% | 26% | 43 nước | 4,4% | 4,4% |
| Tuần Hà Pháo | 1.064 | 39% | 36% | 25% | 44 nước | 4,7% | 3,2% |
| Cấp Tiến Trung Binh | 834 | 39% | 28% | 33% | 40 nước | 3,1% | 2,2% |
| Quá Cung Pháo | 770 | 34% | 41% | 25% | 46 nước | 1,6% | 3,3% |
| Lưỡng Đầu Xà | 547 | 44% | 31% | 25% | 43 nước | 1,3% | 2,3% |
| Sĩ Giác Pháo | 476 | 35% | 36% | 29% | 43 nước | 1,7% | 1,9% |
| Đơn Đề Mã | 263 | 49% | 24% | 27% | 43 nước | 1% | 0,7% |
| Tam Bộ Hổ | 168 | 31% | 39% | 30% | 46 nước | 0,2% | 0,4% |
| Biên Mã Cục | 152 | 43% | 31% | 26% | 44 nước | 0,9% | 0,6% |
| Biên Pháo | Không ván nào trong kho cờ mở đầu bằng khai cuộc này | ||||||
Luyện tập trên Xiangqi Arena
Bạn có thể chơi với người khác hoặc với máy, giải cờ thế, học lần lượt các bài học và nghiên cứu kho ván cờ của các danh thủ.