Bình Phong Mã

Hình cờ và vì sao nó đứng vững

Hệ thống được đặt tên theo dáng hình của nó: hai mã trên lộ ba và lộ tám, che tướng như tấm bình phong. Chính hình học làm việc phòng thủ. Mỗi mã giữ con tốt đầu - con tốt mà pháo Đỏ gườm gườm - nên đe dọa trung lộ được trả lời gấp đôi; mỗi mã lại phủ đúng cái ô mà bạn nó có thể bị đánh vào. Không có điểm tựa đơn lẻ nào cho Đỏ bẩy, và đó chính xác là điều một hệ thống tấn công ghét nhất.

Điều khiến Bình Phong Mã là một hệ thống chứ không chỉ một hình cờ là kế hoạch phía sau: Đen dựng xong bức tường, bỏ một nước mua bảo hiểm lặng lẽ - con sĩ bổ lên sau tốt đầu - rồi đánh trả vào đúng cánh mà đòn công của Đỏ bỏ mỏng. Bày lại mười hai nước dưới đây bạn sẽ thấy trọn câu chuyện: Đỏ xông lên, Đen bình thản xây cho xong, và nước đầu tiên của đòn phản công cập bến trước cả đòn công của Đỏ.

Một lời thật lòng: đây là thế thủ giới chuyên nghiệp tin dùng, và nó đòi ở bạn nhiều hơn phía tấn công. Bạn sẽ trải cả khai cuộc dưới sức ép, và phần thưởng đến muộn hơn của Đỏ chừng mươi nước. Cuộc trao đổi ấy - kiên nhẫn lấy sự lành mạnh - là toàn bộ bản giao kèo.

Món quà của Mai hoa phổ

Trung Pháo có triều Minh; Bình Phong Mã đòi lại công bằng ở triều Thanh. Mai hoa phổ, do Vương Tái Việt tập hợp quãng đầu thế kỷ mười tám, là văn kiện lập quốc của thế thủ này - ván này qua ván khác, đôi mã của Đen hút hết những đòn công cổ điển rồi đòn phản công định đoạt tất cả. Bao thế hệ kỳ thủ học từ đó một điều: cơn bão của Trung Pháo có bờ bên kia.

Thế kỷ hai mươi biến lời khẳng định của cuốn phổ cổ thành sự thật giải đấu. Các nhà vô địch lớn của kỷ nguyên hiện đại - thế hệ Dương Quan Lân, rồi Hồ Vinh Hoa, rồi Lữ Khâm và Hứa Ngân Xuyên - đều giữ Bình Phong Mã làm thế thủ chính của Đen, và phần lý thuyết sắc bén nhất trong cả kho tư liệu nằm trong các biến của nó. Mỗi khi một ý tưởng mới của Đỏ xuất hiện, câu hỏi dành cho nó luôn là một: trước bình phong thì làm được gì?

Biến chính, từng nước một

Tám bước đầu dưới đây trùng với chuỗi kinh điển bạn gặp trong bài Trung Pháo - hai hệ thống là một cuộc tranh luận nhìn từ hai chiếc ghế. Hãy xem điều gì đổi khác từ bước chín: nơi bài của bên công cho xe quá hà xâm nhập, dòng biến này cho thấy Đen điềm tĩnh hoàn thiện bức tường và chuẩn bị câu trả lời.

Nước sĩ lặng lẽ bổ lên ở nước năm phần bày lại là nước người mới hay bỏ qua còn cao thủ thì không bao giờ. Để ý xem bao nhiêu phần phản công của Đen về sau đứng trên việc ông tướng đã an toàn từ trước.

Thế thủ này thực ra đang làm gì

Hãy đếm quân giữ, đừng đếm quân công. Tốt đầu của bình phong được giữ hai lần; đôi mã che sườn cho nhau; con sĩ sau tốt đầu biến cột của tướng thành ngõ cụt. Đe dọa của Đỏ trông dữ dội mà cứ dội ngược lại vì phép đếm - và mỗi đe dọa dội ngược là một nhịp Đen bỏ vào ngân hàng. Toàn bộ lý thuyết chiến thắng của thế thủ này: thế tiên của Đỏ là khoản vay, mà khoản vay thì đến hạn.

Ý thứ hai là địa chỉ của đòn phản công. Những quân đã dấn sâu của Đỏ - nhất là xe quá hà - để lại một cánh mỏng, và cụm xe-pháo của Đen nhắm đúng vào đó. Trong biến chính là cánh trái; pháo biên cộng xe dâng là bộ máy tiêu chuẩn, và một khi nó khởi động, Đen không còn là bên phòng thủ nữa.

Thứ ba: bình phong biết cong chứ không gãy. Một con mã có thể lùi rồi dựng lại; hàng tốt phía trước có thể nhích một bước để bịt cột. Điều duy nhất hình cờ này không chịu nổi là bị tự tay tháo dỡ - vì thế phần lớn thảm họa Bình Phong Mã là tự gây: một con mã bị nhử rời bạn mình vì món hối lộ cỡ con tốt.

Kế hoạch cho hai bên

Kế hoạch của Đen theo thứ tự: dựng xong bình phong, mua bảo hiểm cho tướng, rồi phản công vào cánh mà thế tiên của Đỏ bỏ rơi. Bộ máy tiêu chuẩn là pháo biên dọn cột, xe dâng lên đuổi xe quá hà, và tốt cánh trái tiến lên mở đường đúng lúc quân Đen ập tới. Đen thắng những ván mà mỗi đe dọa của Đỏ khiến Đỏ tốn kém hơn Đen.

Đỏ, từ chiếc ghế bên kia, có hai đòn thử tử tế trước bức tường: dồn lực vào một con mã nhanh hơn tốc độ Đen tiếp viện - xe quá hà đè mã cánh trái chính là bài ấy - hoặc dùng những đe dọa Đen buộc phải trả lời để mua con tốt đầu với giá thật hời, đổi khai cuộc lấy một trung cuộc dễ chịu thay vì một đòn chiếu hết. Cả hai được mô tả từ phía Đỏ trong bài Trung Pháo; bài Ngũ Thất Pháo cho thấy phiên bản hiện đại sắc nhất.

Hình cờ sau nước mười đáng để ngắm lâu từ ghế của Đen: không quân nào của Đen lỏng lẻo, và ba quân Đen chỉ cách hoạt động đúng một nước. Cái chất 'lò xo nén' ấy là điều bạn đang cố tái tạo trong ván cờ của chính mình.

Bức tường sập thế nào

Phá bình phong vì một miếng ăn vặt. Con mã rời bạn mình để vồ tốt hà là tháo bốn nước kiến trúc đổi lấy một điểm vật chất; đòn công của Đỏ tràn qua đúng cái ô con mã từng phủ. Nếu một nước ăn kéo con mã bình phong qua sông trước nước mười, thế thủ thường đã thua từ đó.

Bỏ qua nước bảo hiểm. Thiếu con sĩ sau tốt đầu, pháo và xe quá hà của Đỏ tìm ra những đòn xiên, đòn ghim đơn giản là không tồn tại trong thế đứng đúng. Nước đi trông như tùy chọn mà không hề; nó là ranh giới giữa hút được đòn công và cầu cho đòn công trượt.

Phản công theo lịch thay vì theo thời cơ. Cú đấm trả hiệu nghiệm vì nó rơi vào cánh mỏng đúng khoảnh khắc Đỏ dấn quá sâu - tung sớm hai nước, nó chỉ là một cuộc đột kích thiếu che chắn, và đòn công của Đỏ đón nó trực diện với quân đông hơn. Bình phong mua thời gian cho bạn; hãy tiêu cho hết.

Biến nó thành của bạn

Luyện biến chính trong bài học Bình Phong Mã trên Xiangqi Arena đến khi mười nước đầu không cần nghĩ, rồi làm điều duy nhất thật sự dạy phòng thủ: cầm Đen đánh ván xếp hạng và mời Trung Pháo vào. Bạn sẽ thua vài ván trong lúc học cảm giác sức ép; các danh thủ trong kho tư liệu cũng từng thua những ván ấy.

Nghiên cứu một bộ sưu tập có chủ đích: lọc kho tư liệu lấy các ván Bình Phong Mã mà Đen thắng, và xem đòn phản công bắt đầu lúc nào. Thời điểm - chứ không bao giờ là bản thân các nước đi - mới là kỹ năng.