Thuận Pháo

Một cuộc đua, không phải tấm gương

Sự đối xứng chỉ là ảo giác thị giác. Vì Đen sao chép nước pháo, người mới tưởng sẽ có ván cờ soi gương êm ả; sự thật là Đen luôn chậm nửa nhịp, và mọi thứ trong hệ thống chảy ra từ cách Đen chi cấu trúc để mua lại nửa nhịp ấy. Công thức cổ điển, đúng như biến chính: trong khi xe Đỏ ra cột thoáng theo lối thường, Đen dựng con xe kia theo chiều dọc - hoành xe - rồi quét ngang bàn cờ tới bất cứ nơi nào đội hình Đỏ chưa kịp sẵn sàng.

Chính lựa chọn dọc-đấu-ngang ấy tạo nên khí chất của lối chơi. Quân Đỏ phát triển như chạy trên ray; quân Đen phát triển lạ tay hơn nhưng đánh vào những góc mà đội hình sách vở của Đỏ không phủ tới. Các ván cờ thường thấy đổi quân đầu tiên trước nước tám và một đòn công định đoạt trước nước hai mươi - vì thế bốn thế kỷ nay đây vẫn là lựa chọn của dân đánh đòn.

Hãy cầm Đen chọn nó khi bạn thà tính toán còn hơn chống đỡ. Trong thế cờ đối xứng mỗi nước đáng giá gấp đôi - tụt một nhịp thật trong cuộc đua Thuận Pháo thường là án tử, theo cả hai chiều.

Trận đánh cổ nhất trong sách

Mở Quất trung bí, cuốn kỳ thư công sát vĩ đại thời Minh, thứ bạn gặp chính là Thuận Pháo - trang này qua trang khác những cuộc đua xe và bão thí quân từ thế kỷ mười bảy, không ít biến đến nay vẫn chơi được. Suốt nhiều thế kỷ nó là câu đáp của người thích đánh; Bình Phong Mã điềm đạm dần chiếm chỗ khi kỹ thuật phòng ngự chín muồi, và đến giữa thế kỷ hai mươi Thuận Pháo đã thành ký ức của các lão kỳ thủ.

Rồi Hồ Vinh Hoa mang nó trở lại. Trong thập niên 1960-70, nhà vô địch thống trị của thời đại có thói quen hồi sinh vũ khí cổ điển bằng công tác chuẩn bị hiện đại, và các ván Thuận Pháo của ông chứng minh cuộc đua xưa vẫn lành mạnh ở đỉnh cao nhất. Các ván thập niên 1990-2000 trong kho tư liệu vẫn còn nguyên dấu tay của cuộc hồi sinh ấy, còn ở cấp câu lạc bộ thì hệ thống này chưa từng đi đâu: nó thẳng, nó thật, và nó trừng phạt lối chơi chậm chạp không thương xót.

Biến chính, từng nước một

Hai khẩu pháo cùng vào giữa trong hai nước, rồi hãy nhìn đôi xe: xe Đỏ ra bằng cửa chính, xe Đen leo qua cửa sổ. Đến bước tám, con hoành xe của Đen đã đậu trên cột sĩ giác, và hai đạo quân đang cùng lúc đánh vào điểm yếu nhất của nhau.

Đi chậm lại quãng bước bảy đến chín - khoảnh khắc con xe ngang của Đen chọn cột chính là khoảnh khắc kế hoạch trung cuộc của cả hai bên bị khóa.

Điều gì định đoạt cuộc đua

Phép đếm nhịp, luôn luôn. Trong thế pháo đối xứng, một nước phí phạm quy thẳng thành việc bạn hứng đòn công sớm một nước. Kỹ năng thực dụng là sự trung thực tàn nhẫn về nước nào của mình có mang đe dọa: nước phát triển kiêm tấn công giữ được tốc độ, nước chỉ đẹp mắt thì tụt lại. Hãy đếm đe dọa, đừng đếm quân.

Hoành xe là linh hồn của hệ thống. Nó tiêu thêm một nước để tới những ô con xe dọc không bao giờ thấy - và cuộc trao đổi ấy, nhịp lấy bất đối xứng, chỉ có lãi khi con xe đáp xuống nơi Đỏ thật sự mềm. Xem cao thủ đánh Thuận Pháo bạn sẽ thấy con xe lượn lờ, đợi Đỏ cam kết một cánh rồi mới chọn cột. Nước xe là một câu hỏi; đừng trả lời hộ đối thủ quá sớm.

Pháo ở đây là quân công, không phải quân vây. Khác ván Trung Pháo thuần, nơi pháo Đỏ ghim trung lộ hai mươi nước, pháo Thuận Pháo thường rời giữa ngay giữa cuộc đua để nhập đòn công bên cánh - trung lộ là giá chào ban đầu, không phải cả kế hoạch.

Kế hoạch cho hai bên

Đỏ chơi thế cờ như người anh cả vốn dĩ: hơn nửa nhịp, Đỏ muốn phát triển sạch sẽ thành đòn công bên cánh trước khi các quân vắt ngang của Đen kịp phối hợp - xe cột thoáng ép tới, tốt bẩy mở cánh nơi hoành xe Đen vắng mặt. Khi Đỏ đổi được một cặp xe theo điều kiện của mình, phần nhịp còn dư thường quy đổi thành thắng lợi.

Kế của Đen là phục kích: để đội hình sách vở của Đỏ cam kết trọn vẹn, rồi đánh vào cánh nó đã ngoảnh đi. Cột của hoành xe, khẩu pháo rời giữa đúng lúc, một nước thí tốt mở làn cho con xe đã chực sẵn - những ván Đen thắng trong hệ thống này thường đến đột ngột, ba nước sau khi Đỏ tưởng thế cờ đã yên.

Hình cờ sau nước mười cho thấy cuộc đua căng hết cỡ - chưa đổi quân nào, mọi quân nặng đều hoạt động. Những thế cờ như vậy là lý do dân Thuận Pháo bảo trung cuộc bắt đầu từ nước năm.

Thua đua vì đâu

Sao chép thừa một nước. Đối xứng hoàn hảo nịnh bên đi trước: Đen nào soi gương theo phản xạ là dâng cho Đỏ đúng cái nhịp mà cả hệ thống sinh ra để giành giật. Hoành xe tồn tại vì Đen buộc phải đập vỡ tấm gương - câu hỏi chỉ là khi nào và ở đâu.

Đổi quân cho đỡ căng. Mỗi cuộc đổi giản lược thế cờ về nơi nửa nhịp hơn của Đỏ chiếm tỷ trọng lớn hơn trong phần còn lại. Những nước đổi vì run tay trông an toàn mà ngược lại; kẻ phòng thủ trong một cuộc đua là kẻ chớp mắt bước vào đổi quân trước.

Quên rằng ông tướng sống ngay trên đường đua. Cả hai lộ giữa đều bị pháo ghim, nên tai nạn trong cung - một nước sĩ cẩu thả, ông tướng bước vào cột thoáng - kết thúc ván Thuận Pháo tức khắc. Đánh nhanh không có nghĩa đánh ẩu, và hình chồng pháo trong bài các đòn chiếu hết là thứ phải sợ ở đây.

Biến nó thành của bạn

Chơi bài học Thuận Pháo trên Xiangqi Arena để khắc chuỗi cổ điển vào tay, rồi mang hệ thống vào cờ chớp - môi trường sống tự nhiên của nó. Ván nhanh dạy phép đếm nhịp nhanh hơn mọi trang sách, và thua vài cuộc đua trước những tay sắc hơn chính là học phí.

Sau đó, mở kho tư liệu lọc các ván Thuận Pháo: xem các kỳ thủ chuyên nghiệp thập niên 1990 chọn thời điểm cho hoành xe thế nào. Nước đi thì luôn là một; thời điểm thì không bao giờ.