Ngũ Thất Pháo

Hệ thống vận hành ra sao

Đỏ bày hai quân Pháo sao cho mỗi quân nhắm vào một quân Tốt của Đen. Hệ thống bắt đầu bằng nước Pháo 2 bình 5, đưa quân Pháo thứ nhất đến e2 trên cột 5, nơi nó tấn công quân Tốt Đen ở e6. Sau đó cả hai bên ra quân: Đỏ đưa ra một quân Mã và một quân Xe, Đen đưa ra cả hai quân Mã và một quân Xe. Ở nước thứ tư của Đỏ, nước Pháo 8 bình 7 đưa quân Pháo thứ hai từ b2 sang c2 trên cột 7.

Bàn cờ trong phần này vẽ hai đường tấn công. Quân Pháo ở e2 tấn công quân Tốt ở e6 qua quân Tốt Đỏ ở e3, còn quân Pháo ở c2 tấn công quân Tốt ở c6 qua quân Tốt ở c3. Từ c2, quân Pháo thứ hai còn bảo vệ quân Mã ở g2 dọc theo hàng 2, với quân Pháo ở e2 làm ngòi.

Dù Đen đáp lại bằng Bình phong mã (屏风马, pingfengma) hay bằng Phản cung mã (反宫马, fangongma), Pháo đầu đều có thể chuyển thành Ngũ thất pháo. ECCO, một danh mục mã các khai cuộc cờ tướng, dành cho mỗi dạng một khoảng mã riêng: từ C60 đến C78 khi đối Bình phong mã và từ B50 đến B56 khi đối Phản cung mã.

Biến của khóa học, từng nước một

Bàn cờ bên dưới diễn lại biến mà khóa học khai cuộc của trang web giảng dạy cho Ngũ thất pháo. Biến này bắt đầu bằng những nước chuẩn của hệ thống, rồi được một chương trình máy tính đi tiếp. Bạn có thể xem lần lượt mười hai nước đầu, mỗi bên sáu nước, kèm một ghi chú cho từng nước. Trong khóa học có hai bài tập theo đúng biến này: một bài để bạn tự đi các nước của Đỏ, một bài để bạn cầm Đen phòng thủ.

Đỏ hoàn thành thế Ngũ thất pháo ở nước thứ tư, rồi đưa ra quân Mã thứ hai và quân Xe thứ hai. Tốt Đen ở c6 tiến lên c5, nhưng quân Pháo ở c2 vẫn tấn công nó ở đó. Ở nước cuối, quân Pháo Đen tiến đến b3 và tấn công quân Tốt Đỏ ở e3, còn Xe Đỏ ở b0 tấn công lại quân Pháo này.

Các biến trong kho ván cờ

Bàn cờ trong phần này bắt đầu từ thế cờ của biến khóa học sau nước thứ sáu của Đỏ, chỉ khác ở nước tiến Tốt của Đen: nước Tốt 7 tấn 1 trên cột g thay cho nước Tốt 3 tấn 1 trên cột c trong biến khóa học. Trong kho ván cờ, có 649 ván đã đi đến thế cờ này. Các mũi tên cho thấy ba cách đáp thường gặp nhất của Đen ở đó, và cả ba đều là nước Pháo.

Trong bốn biến bên dưới, biến thứ hai và biến thứ ba đi tiếp bằng hai cách đáp thường gặp nhất, Pháo 2 tấn 4 và Pháo 8 tấn 4. Biến thứ nhất đi đến thế Ngũ thất pháo theo một thứ tự nước khác, còn biến thứ tư là hệ thống này khi đối Phản cung mã. Nếu đối thủ của bạn hay đáp Pháo đầu bằng Bình phong mã, hãy học ba biến đầu; nếu họ chơi Phản cung mã, hãy bắt đầu từ biến thứ tư.

Các nguyên tắc khai cuộc trong biến này

Có năm nguyên tắc giúp bạn đánh giá bất kỳ biến khai cuộc nào: đưa Xe ra nhanh, không đi một quân nhiều lần, không tham ăn Tốt, giữ hai cánh cân bằng và không để lộ Tướng. Biến khóa học của Ngũ thất pháo giữ đủ cả năm nguyên tắc này.

Bốn nguyên tắc hiện ra ngay trong các nước đi. Cả bốn quân Xe đều rời góc bàn cờ trong mười hai nước, Xe Đen ở nước thứ hai và thứ năm, Xe Đỏ ở nước thứ ba và thứ sáu, và không quân nào đi hai lần. Đỏ đưa ra một quân Pháo, một quân Mã và một quân Xe ở mỗi cánh, và cả hai Tướng đều ở nguyên vị trí xuất phát.

Nguyên tắc thứ ba hiện ra ở một nước mà Đỏ không đi. Từ nước thứ tư, quân Pháo Đỏ ở c2 tấn công quân Tốt Đen, trước ở c6 rồi ở c5, nhưng Đỏ để yên quân Tốt đó và đưa quân Mã ra biên cùng quân Xe thứ hai. Không có quân nào bị ăn trong mười hai nước.

Những sai lầm thường gặp

Lỗi đầu tiên là dùng Pháo đầu ăn quân Tốt ở e6. Quân Pháo tấn công quân Tốt này ngay từ nước đầu, nên nước ăn trông như được không. Thế nhưng Mã Đen ở g7 đã bảo vệ quân Tốt từ nước đầu tiên của Đen, và sau nước thứ ba của Đen thì cả hai quân Mã cùng bảo vệ. Quân Mã ăn lại, và Đỏ mất một quân Pháo để đổi lấy một quân Tốt.

Lỗi thứ hai là tham ăn quân Tốt trước mặt quân Pháo thứ hai. Từ nước thứ tư của Đỏ, quân Pháo ở c2 tấn công quân Tốt Đen ở c6, và vẫn tấn công nó sau khi nó tiến lên c5. Ăn quân Tốt này là phạm hai nguyên tắc cùng lúc: quân Pháo đi lần thứ hai, và một nước bị dành cho quân Tốt trong khi quân Mã ở b0 và quân Xe ở a0 vẫn nằm nhà. Biến khóa học để yên quân Tốt và đưa hai quân đó ra bằng Mã 8 tấn 9 và Xe 9 bình 8.

Lỗi thứ ba là để quân Xe thứ hai nằm ở góc. Khi quân Pháo đi từ b2 sang c2, cột b được mở cho quân Xe đó, và trong biến khóa học nó ra b0 ở nước thứ sáu của Đỏ. Từ đó nó tấn công quân Pháo Đen ở b7, rồi tấn công tiếp ở b3 khi quân Pháo này tiến lên đánh quân Tốt ở e3. Quân Xe nằm yên ở a0 không làm được việc nào trong hai việc đó, và hai cánh của Đỏ mất cân bằng.

Hệ thống này đạt kết quả ra sao trong kho ván cờ?

Trong các ván Ngũ thất pháo của kho ván cờ, Đỏ thắng 36%, 38% số ván hòa và Đen thắng 26%. Một ván kéo dài trung bình 44 nước. Để so sánh, tính trên tất cả 29.164 ván giữa người với người trong kho ván cờ, Đỏ thắng 37% và 36% số ván kết thúc hòa.

Khi cầm Đỏ, Lữ Khâm là người chơi hệ thống này nhiều nhất, trong 159 ván, còn Hứa Ngân Xuyên có thành tích tốt nhất, 67.9% qua 78 ván. Khi cầm Đen, Lữ Khâm có nhiều ván nhất, 130 ván, còn Hứa Ngân Xuyên có thành tích tốt nhất, 62.5% qua 104 ván.

Ở cuối phần này, bạn có thể xem lại từng nước một ván cờ Ngũ thất pháo trong kho ván cờ. Khi đã quen biến khóa học, hãy thử bày thế này khi cầm Đỏ trong vài ván đấu với máy. Hệ thống này không tự thắng ván cho bạn, nhưng nó sớm cho cả hai quân Pháo một mục tiêu.